Του Παύλου-Σωκράτη Παυλίδη*
Επειδή στις Μουριές και σε όλα σχεδόν τα χωριά του λεκανοπεδίου εγκαταστάθηκαν πολλοί Θρακιώτες, κρίνουμε καλό να παραθέσουμε από το βιβλίο της Θρακικής Εστίας Κιλκίς “Ιστορία του Βορείου Ελληνισμού” του Κωνσταντίνου Α. Βακαλόπουλου, τα παρακάτω:
“Σήμερα θερίζουμε τους καρπούς των επικίνδυνων χειρισμών της κοντόφθαλμης πολιτικής των υδροκέφαλων της Αθήνας, που έβλεπαν την Θράκη, τον Πόντο, τους απανταχού Ελληνες σαν τόπο εξορίας και που ποτέ δεν ένιωσαν την ανάγκη να σκύψουν με προσοχή στα προβλήματα του λαού της. Η πορεία των γεγονότων μετά το 1923 έδειξε δύο πράγματα: Την άκαμπτη πολιτική των τουρκικών κυβερνήσεων, αλλά και την έλλειψη υπευθυνότητας εκ μέρους των Ελλήνων πολιτικών ηγετών.
Πώς αντιδράσαμε στις αλλεπάλληλες κατά καιρούς απελάσεις του ελληνικού στοιχείου της Κωνσταντινουπόλεως (1955, 1964-1965) και πώς αντιδρούμε σήμερα στην κυνική και επεμβατική πολιτική της Αγκυρας; Ποιοί είναι άμεσα ή έμμεσα υπεύθυνοι για την σταδιακή και διαχρονική εξελικτική διαδικασία που οδήγησε σε μεγάλο βαθμό στην μεταστροφή της θρησκευτικής μουσουλμανικής μειονότητας σε εθνική τουρκική; Πώς ερμηνεύεται το γεγονός ότι σήμερα η μουσουλμανική μειονότητα της Δυτικής Θράκης ελέγχεται σχεδόν απόλυτα από την Αγκυρα;
Ποιός ευθύνεται για τις ύποπτες μορφωτικές συμφωνίες Ελλάδος-Τουρκίας του 1951 και του 1968, που αναγνώρισαν την τουρκική ως μόνη μειονοτική γλώσσα και διευκόλυναν την διείσδυση Τούρκων εθνικιστών μετακλητών δασκάλων στα μειονοτικά σχολεία και την εισαγωγή τουρκικών εγχειριδίων; Τέλος, τί κάνουμε εμείς για τους συμπατριώτες μας Θρακιώτες; Πού είναι τα οικονομικά κίνητρα για την ανάπτυξη της Θράκης και για την αποκατάσταση της διαταραγμένης αριθμητικής-πληθυσμιακής ισορροπίας; Πού είναι η υπεύθυνη ελληνική πολιτική απέναντι στους πομάκους, στα χωριά των οποίων λειτουργούν μειονοτικά σχολεία; Πού είναι η ένδοξη πόλη της Ρωμανίας, την οποία θα συγκροτήσουν τα ηρωικά αδέλφια μας οι Πόντιοι; Πού είναι τα ινστιτούτα Θρακολογικών μελετών και σε ποιο σημείο βρίσκεται η ελληνική ιστορική έρευνα για την Θράκη; Και έπειτα υπάρχουν Ελληνες που μιλούν για καταπιεσμένους μουσουλμάνους της Δυτικής Θράκης! Ως πότε το κέντρο θα “σκοτώνει” τα παιδιά του; Οι Θρακιώτες, οι πιο περήφανοι και καλλιεργημένοι Ελληνες, θα συνεχίσουν ν’ αγωνίζονται με όλες τους τις δυνάμεις”.
Γεώργιος Χατζόπουλος
Ο Γεώργιος Χατζόπουλος γεννήθηκε στο 1912 στο Σαράι της Ανατολικής Θράκης. Στις 15 Οκτωβρίου του 2002 τον επισκεφθήκαμε στις Μουριές όπου κατοικούσε. Μας διηγήθηκε πως έφυγαν από τη Θράκη:
“Ημουν εννέα χρονών. Ο πατέρας μου έζεψε στο ζυγό τα βόδια, βάλαμε στο κάρο δύο σακιά αλεύρι και λιγοστά πράγματα που μπορούσαμε να πάρουμε. Ο πατέρας μου ήταν φούρναρης. Ημασταν εξαμελής οικογένεια. Με κόπο φθάσαμε στην Ανδριανούπολη και μετά στο Δεδέαγατς (Αλεξανδρούπολη).
Πολλοί πρόσφυγες Θρακιώτες έμειναν στα Αβδηρα. Οταν προχωρούσε ο ελληνικός στρατός προς την πατρίδα μας την Θράκη, πήραμε θάρρος. Η χαρά μας δεν κράτησε πολύ. Γυρίζουν πίσω τα ελληνικά στρατεύματα. Τότε πια άλλη ελπίδα δεν είχαμε και ήρθαμε εδώ στο Ακίντζαλι, στις Μουριές. Οταν ελευθερώθηκε στις 22 Ιουνίου του 1913, πήρε το όνομα Αρχάγγελος. Εγινε δήμος για δύο χρόνια, ως δήμος Αρχαγγέλου. Είχε τελωνείο ως το 1940. Τώρα εγώ είμαι συνταξιούχος. Τα γύρω χωριά (Πουλαματσλή (Ακακίες), Καραλή (Συκαμιές), Τουργουτλού (Ψυχρόβρυση), ανήκαν στην κοινότητα των Μουριών και τώρα στο Δήμο”.
*Από το βιβλίο του “Το λεκανοπέδιο των Μουριών”
Τα τρία βιβλία του Παύλου-Σωκράτη Παυλίδη υπάρχουν τη Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη Κιλκίς.