Του Παύλου-Σωκράτη Παυλίδη*

Στο έμπα του μήνα Μάη και στην χαρά, έρχονταν οι γύφτοι στο χωριό Ροδώνα με τ’ αλογόκαρρα, καραβάνια φορτωμένα “συν γυναιξίν και τέκνοις” κι ένα σωρό σκυλιά. Ψάχνανε τόπο ν’ ακουμπήσουν σε τσαντίρια τσέπης, εκεί ένα ίσκιο να βρουν, να μπουν και πουν πως είναι σπιτωμένοι και πως χαρήκανε τη ζέστα. Τα τσαντίρια στήνονταν στ’ αλώνια και πολλές φορές εκεί κοντά στο πατρικό μας σπίτι, στο χωράφι του Αντώνη Μποδίτση, με τις αρκούδες δεμένες έξω από το τσαντίρι και κάτι φιγούρες από μαϊμούδες. Ηταν οι καλύβες τους πιο έρμες και απ’ τα ρημάδια τα καμμένα. Εβγαιναν έξω απ’ την καλύβα και τους βλέπαμε ξυπόλητους, δυστυχισμένους, λερωμένους, με τα χυτά μαλλιά τους τα καπνισμένα. Τους λέγαμε κατσίβελους. Ηταν γύφτοι που δούλευαν το χάλκωμα. “Και το καλάι το κάνει ασήμι, το ασήμι χρυσάφι”, έλεγε ο πατέρας. Δεν θέλουν χωράφια, ούτε χωριό, ούτε πόλη για να ζουν. Τρέχουν από τον Μάη από χωριό σε χωριό και όλο την μοίρα σου κοιτάν και την δική τους μοίρα την παρατάν. Δεν κράταγαν επάγγελμα μόνιμο. Αλλάζουν εύκολα. Δεν κάνουν ιδιοκτησία, να μείνουν σε ένα μέρο. Είναι ξεριζωμένοι. Δεν έχουν ρίζες... Πότε εδώ και πότε εκεί. Οι τσιγγάνοι με τα πολλά ταξίδια. Είχε τσιγγάνους που φτιάχνανε καρφιά και πουλούσαν με το κομμάτι, με το σφυρί κτυπημένα επάνω στο αμόνι, μέσα στο τσαντίρι, με το φυσερό να πυρώνει κάποιο σίδερο και να το κάνει καρφί γύφτικο. Ελεγαν οι χωριανοί πως το καρφί αυτό είναι φκιαγμένο από γύφτο. Ακόμα και σήμερα υπάρχει η λέξη γυφτόκαρφα”. Και το υπέροχο εκείνο “Γύφτοι Σταύρωσαν το Χριστό με τα καρφιά τους”.

Αλλοι έβγαιναν στο χωριό και από σπίτι σε σπίτι γύριζαν με την αρκούδα, τραγουδώντας τραγούδι του 1935 “Καημένε Αθανασόπουλε τί σου’μελε να πάθεις και από κακούργα πεθερά τα νιάτα σου να χάσεις”. “Πώς κοιμάται ο γέρος με την γριά”, “Πώς βάζουν οι νύφες την πούδρα”. Πολλές γυναίκες ζητούσαν από τον γύφτο να τους δώσει μαλλί από την αρκούδα. Εκοβε και τους έδινε.

Οι γύφτισσες ξεχύνονταν στο χωριό ντυμένες φανταχτερά, γιορτής φουστάνια, με κόκκινα και κίτρινα φορέματα, μακριά μαντήλια και μάτια πλάνα, κορμί και χείλη βαμμένα, τριαντάφυλλο στο χέρι και στο αυτί, ντέφια να κτυπάνε και κύκλους να κάνουν, να τραγουδούν και να χορεύουν “το Μάη-το Μάη”. “Είμαστε τσιγγάνοι, δεμένοι με το καραβάνι, με κανέναν δεν μιλάμε, μόνο τραγουδάμε”.

Αλλες γύφτισσες κρεμούσαν κόσκινα στον ώμο και διαλαλούσαν, “σίτες καλές, σίτες ψιλές”! Κάθονταν οι τσιγγάνες, οι γύφτισσες στην σκάλα του σπιτιού και φώναζαν την οικοδέσποινα “Ελα! Ελα κυρά μου, να διαβάσω στο χέρι σου επάνω το μοίρα σου, τα κρυφά γράμματα, να πως το ριζικό σου”.

Πολλά τραγούδια κυκλοφορούν γύρω τους. Μερικά απ’ αυτά που θυμάμαι: “Γαρύφαλλο στ’ αυτί και πονηριά στο μάτι. Κτύπα τα πόδια γύφτισσα”, “Τρελέ τσιγγάνε, για που τραβάς”. Είναι σουλτάνες πραγματικές. “Κάτι τρέχει στα γύφτικα”, που λένε.

Αυτά γίνονταν κάποτε στην κεντρική πλατεία του χωριού Ροδώνα.

“Σαν διαβατάρικα πουλιά γυρνούν σ’ όλους τους δρόμους,

σέρνοντας πίσω τα προικιά και τα παιδιά στους ώμους.

Είναι η ζωή τους χίμαιρα, γλέντι και πανηγύρι.

Ο ουρανός τους σκέπασμα, παλάτι το τσαντίρι.

Δεν νοιάζονται για την βρωμιά, την φτώχεια, την μιζέρια.

Στα σταυροδρόμια κάθονται, με απλωμένα χέρια.

Η χαρτορίχτρα στη γωνιά, ο μάγος στο τραπέζι

και ο τσιγγάνος βιολιστής, δεν σταματά να παίζει.

Σκορπούν νότες του βιολιού, ερωτικό μεθύσι,

σμίγουνε χείλη και κορμιά, ο πόθος τους να σβήσει.

Κοντά στο γλυκοχάραμα, απλώνεται γαλήνη,

λαχτάρες, αναστεναγμοί, σβήνουν την ώρα εκείνη.

Και είναι το τσούρμο έτοιμο, κανείς τους δεν θα μείνει,

καινούργιες στράτες να διαβούν, κατάρα τους βαρύνει".

*Από το βιβλίο του “Μάρτυς μου το Μπέλλες”

(Φωνή από τον Ροδώνα)

Του Παύλου Πασσαλίδη*

“Πέρασαν 67 χρόνια από τη δήλωση του Γάλλου Υπουργού Εξωτερικών Ρομπέρ Σουμάν η οποία οδήγησε στη δημιουργία του Ευρωπαϊκού οικοδομήματος.

Μοναδικός στόχος τότε, ο μη πόλεμος, μετά από δύο παγκόσμιους πολέμους.

Η διασφάλιση της ειρήνης, της ελευθερίας, της δημοκρατίας και της προόδου τα ζητούμενα. Το μέσον τότε για την επίτευξη αυτών των αξιών ήταν η οικονομική συνεργασία.

Το ευρωπαϊκό όραμα σήμερα είναι συνώνυμο με την «συλλογική επιτυχία, τα ανθρώπινα δικαιώματα και το κοινωνικό κράτος». Αξίζει να σημειωθεί ότι δεν ήταν αποτέλεσμα λαϊκών αιτημάτων, αγώνων ή εξεγέρσεων, αλλά δημιουργία εμπνευσμένων ηγετών. Κτίσθηκε βήμα - βήμα και εξελίσσεται. Αντιμετωπίζει τις οικονομικές κρίσεις (από τα μέσα της δεκαετίας του 1980) και την λαίλαπα της παγκοσμιοποίησης (από τα μέσα της δεκαετίας του 1990).

Δυστυχώς, σήμερα, 37 χρόνια από την πλήρη ένταξη της χώρας μας στην ΕΟΚ, ΕΕ ως πλήρες μέλος δεν αναλαμβάναμε τις ευθύνες μας. Επικρατούν στη χώρα δύο τάσεις. Η μια να θεωρεί ευθέως την ΕΕ ως αιτία των δεινών και επιπτώσεων της οικονομικής κρίσης στη χώρα μας και καλλιεργείται τεχνηέντως άμεσα ή έμμεσα από τα ΜΜΕ και μέρος του πολιτικού μας συστήματος.

Η άλλη πιστεύει στην ΕΕ και την αλληλεγγύη προς τη χώρα μας, όμως δεν εκφράζεται ευθέως. Απλά κάνει την αυτοκριτική, αλλά μένει στις διαπιστώσεις. Είναι δύσκολο να ενεργήσει.

Να το πούμε με θάρρος και χωρίς περιστροφές. Η κρίση στη χώρα μας – οικονομική και όχι μόνο – είναι δικό μας πρόβλημα. Εμείς το δημιουργήσαμε, εμείς θα πρωταγωνιστήσουμε για την επίλυσή του. Σε πρώτο στάδιο ας αφήσουμε το «πολιτικό κόστος» και την σκοπιμότητα να διατρέχει όλα τα επίπεδα διοίκησης, τόσο της Κεντρικής, όσο και της Περιφερειακής και Τοπικής.

Ζητήματα που διατυπώθηκαν από εικοσαετίας και πλέον δεν τα αντιμετωπίσαμε αποτελεσματικά, αλλά ήταν κλειδιά για τη δημοσιονομική πειθαρχία (αναμφισβήτητες αρχές) και συμμάζεμα των οικονομικών τα μεταθέτουμε σε ευθύνες και προθέσεις άλλων, ότι μας τα επιβάλλουν.

Δεν χρειάζεται ισχυρή μνήμη να θυμηθούμε, τα αρχεία υπάρχουν, ότι «μιλούσαμε» ως χώρα για την αναγκαία μείωση του δημόσιου τομέα (1987), τη μείωση της σπατάλης, της φοροδιαφυγής, της ιδιωτικοποίησης των ΔΕΚΟ (1991), τη δημοσιονομική πειθαρχία (για την είσοδο στην ΟΝΕ).

Οφείλουμε να ανασκουμπωθούμε. Να αναλάβουμε τις ευθύνες μας και κυρίως απέναντι των Ελλήνων και της Ευρώπης. Να μπούμε σε τήρηση κανόνων, πειθαρχημένου και αποτελεσματικού λόγου και ενεργειών απέναντι στους συνέλληνες και στην Ευρώπη σ’ ένα ανταγωνιστικό παγκόσμιο τοπίο.

Ας αφήσουμε τον εύκολο αντιευρωπαϊσμό και την μηδενιστική απόρριψη. Η Ευρώπη περιμένει περισσότερα από την Ελλάδα. Κινδυνεύουμε ακόμη και με αποπομπή από την ΕΕ λόγω ασυμβίβαστου λόγου και έργων, της ασυνέπειας, της μη προσαρμογής και μη συμμετοχής στην κοινή προσπάθεια για το μέλλον της Ευρώπης. Δεν είναι μόνο η υπόθεση του μνημονίου. Δεν αξίζει για την Ελλάδα του Αριστοτέλη τέτοια μομφή.

Πέσαμε στη θάλασσα της ΕΕ, αλλά μάθαμε απλώς να επιπλέουμε. Υπάρχουν και άλλα θαλάσσια σπορ. Ας προσπαθήσουμε με αυτογνωσία ο καθένας στον τομέα ευθύνης του. Οι ευθύνες δεν είναι μόνο της κεντρικής διοίκησης, του πολιτικού συστήματος. Γιατί πίσω από το κεντρικό πολιτικό σύστημα που γενικώς και αορίστως αναθεματίζουν οι πάντες, υπάρχουν ευθύνες και ατομικές και συλλογικές σε όλα τα επίπεδα: Κεντρικό – Περιφερειακό – Τοπικό.

Να γίνουμε επιτέλους μια κανονική ευρωπαϊκή χώρα, να συμβάλλουμε έμπρακτα στη βελτίωση του ευρωπαϊκού οικοδομήματος, στη βιωσιμότητά του. Οφείλουμε να συμμετέχουμε στην κοινή προσπάθεια για το μέλλον της Ευρώπης.

*Γενικός Διευθυντής ΑΝ.ΚΙ. ΑΕ

Του Παύλου-Σωκράτη Παυλίδη

Ηταν μια ηλιόλουστη ημέρα του 1942, 21 Μαΐου, Αγίου Κωνσταντίνου και Ελένης, πανηγύρι Ακίντζαλι (Μουριές).

Ολόκληρη η ωραία κοιλάδα των Μουριών γίνεται ανθόκηπος που σκορπά, μύρια χρώματα και αρώματα. Καθόμασταν στον καθρέφτη, αμούστακα παιδιά ακόμη. Αφθονο μπριολ, να στρώσει το μαλλί, καλοσύνη και χαμόγελο μας κυβερνά.

Ο ήλιος έλαμπε από το Μαυροβούνι στο χωριό, στον κάμπο. Η διαδρομή μας μάγευε, γύρω μας λουλούδια του κάμπου, ροζ, κίτρινα, κόκκινες παπαρούνες, άσπρες μαργαρίτες... μ’ αγαπάς-δεν μ’ αγαπάς. Πολύχρωμες πεταλούδες πετούσαν γύρω μας. Με τις λίγες δραχμές που είχαμε, βγήκαμε κοντά στην εκκλησία μια αναμνηστική φωτογραφία.

 

Από Αριστερά: Παύλος-Σωκράτης Παυλίδης, Σάββας Στ. Ορφανίδης, Θεοχάρης Τρ. Παπαδόπουλος (χαρίκος) από τα Πλατανάκια Σερρών.

Γράφει ο πρωτοπρεσβύτερος π. Γ. Αλεβιζάκης

“Χάριν του εξευρωπαϊσμού και του Οικουμενισμού μας και για να μη χαρακτηριστούμε απολίτιστοι και οπισθοδρομικοί, αποποιούμαστε μία-μία τις ελληνορθόδοξες παραδόσεις μας, εθιμα και γιορτές, όπως και την πανάρχαια “γιορτή της μητέρας” που γιορτάζονταν στις 2 Φεβρουαρίου, γιορτή της Υπαπαντής του Κυρίου μας. Κάποιος, ίσως πει, μα τί λες πάτερ, εδώ πασχίζουμε να περιθωριοποιήσουμε ή να σβήσουμε την Ορθοδοξία μας και εσύ μιλάς για γιορτές και παραδόσεις; Δε βλέπετε τους Εβραίους που κρατούν αυστηρά τις παραδόσεις τους πόσο απολίτιστοι είναι, καθόλου προοδευτικοί και λιμοκτονούν;!!!

Εν πάσει περιπτώσει, αν υπάρχει χώρος και διάθεση, σας παρακαλώ να δημοσιεύσετε και το παρακάτω πόνημα, αφιερωμένο στο μεγαλύτερο και γλυκύτερο όνομα που γεννάει τη ζωή, τη δημιουργό της ανθρώπινης κοινωνίας: ΣΤΗ ΜΑΝΑ.

Είναι αυτή που βρίσκεται “πανταχού παρούσα”.

Είναι αυτή που από τη φύση της παίζει τον πρωταρχικό ρόλο για τη διατήρηση της ταυτότητας του ανθρώπου και της βίωσης της αληθινής ζωής.

Είναι αυτή που διαμορφώνει πρωταρχικά τις σχέσεις παιδιού-γονιών, παιδιού-θεσμών.

ΕΙΝΑΙ ΑΥΤΗ ΠΟΥ ΓΡΑΦΕΙ ΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ.

Απ’ αυτή ξεκινάνε οι μεγάλοι δημιουργοί, οι ευσυνείδητοι εργάτες, οι υπεύθυνοι ηγέτες.

Αυτή κάνει τα αδύνατα δυνατά, τα μικρά μεγάλα και τα εκπληκτικά θαύματα.

Αυτή εμπνέει του πόθους μας, τρέφει τα όνειρά μας και διαβάζει τα έγκατά μας. Διαισθάνεται τα πάντα μας. Το δάκρυ της “λιώνει μάρμαρα”. Οι στεναγμοί της και οι προσευχές της ανοίγουν ουρανούς. Η καρδιά της αγκαλιάζει και τους πιο άσωτους γιούς. Ισως αυτούς πιο πολύ, γιατί ξέρει πως αυτοί έχουν την πιο μεγάλη ανάγκη στοργής, για το δρόμο της επιστροφής. Η καρδιά της είναι άβυσσος συγνώμης. Η σκέπη της σκεπάζει όσα και ο ουρανός.

Γι’ αυτό την αναζητούμε παντού και πάντοτε. Μ’ αυτήν ανοίγουμε και κλείνουμε τα όνειρά μας. Στον πόνο μας και στη χαρά μας, στην επιτυχία και αποτυχία μας, στην παιδική και γεροντική ηλικία μας, μάνα φωνάζουμε κι αγάλλεται η καρδιά μας.

Αυτή είναι το καταφύγιό μας. Σ’ αυτή μπροστά κλίνουν το γόνυ και τα πιο ένδοξα παιδιά της. Μπροστά στη μάνα δεν υπάρχει περηφάνεια.

Ναι, μάνα, στα χέρια σου κρατάς την Οικουμένη. Είσαι ότι πιο αληθινό πάνω στη γη. Γιατί Συ ξέρεις να θυσιάζεσαι άνευ όρων. Ακόμα και για το παιδί σου που σε πίκρανε πολύ, που σε “σκότωσε”.

Γι’ αυτό ενώ όλα χτυπήθηκαν στη γη, ακόμα και οι πιο μεγάλοι θεσμοί, Συ μένεις άτρωτη και θα μένεις έτσι για πάντα, γιατί Συ εκφράζεις τη ζωή, την αγάπη, τη θυσία.

Με σένα ασχολήθηκαν τέχνες, επιστήμες, πολιτισμοί. Συ αγκαλιάζεις όλους και Σένα αγκαλιάζουν όλοι. Τη γη τη λέμε μάνα, λέει ο Καμπούρογλου, όχι μόνο γιατί τρέφει όπως Συ, αλλά και γιατί ενώ εμείς την ποδοπατούμε, αυτή μας δίνει τα άνθη, τους καρπούς της, όπως και Συ...

Κι όταν κάποτε τύχει να “ξεστρατίσει” καμιά μάνα, τότε θλίβεται όλη η πλάση. Τότε μαραίνεται η ζωή κι ο κόσμος πάει να σκάσει. Γιατί τη μάνα τη θέλουμε όλοι ΦΡΟΥΡΙΟ του κόσμου.

Ετσι σας οραματίζομαι Μητέρες όλης της Γης. Σας βλέπω να σκύβετε πάνω στους βλαστούς σας, να ξεχύνετε την τρυφεράδα σας, ν’ ανοίγετε την καρδιά σας για να κάνετε ευτυχισμένα τα παιδιά σας.

Σας βλέπω με λαχτάρα και αγωνία να σφίγγετε τα δόντια σας, να σκίζετε τις σάρκες σας και τα μάτια σας, να βάζετε τα “στήθη” σας για να γλυτώσετε σε τραγικές ώρες τα δόλια τα παιδιά σας.

Σας βλέπω να πηδάτε ρεματιές, ν’ ανεβαίνετε βουνοκορφές, να εξουθενώνετε το εγώ σας για να σωθεί η κόρη ή ο γιος σας.

Ναι Μανάδες όλου του κόσμου, κλίνω κι εγώ το γόνυ μου ευλαβικά μπροστά σας, γιατί σεις είστε το λίκνο της ανθρωπότητας, ο στύλος της ιστορίας, η έμπευση της ζωής. Σεις κρατάτε την ταυτότητά μας στα χέρια σας.

Μάνα! προχώρα στην πιο υψηλή αποστολή σου. ΕΧΕΙΣ ΝΟΗΜΑ ΣΤΗ ΖΩΗ ΣΟΥ.

Χριστός Ανέστη”.

Σελίδα 2 από 63
We use cookies to improve our website. Cookies used for the essential operation of this site have already been set. For more information visit our Cookie policy. I accept cookies from this site. Agree