Ο Κιλκισιώτης κορυφαίος ποιητής της Βουλγαρίας

Μέρος 2ο. Αποσπάσματα του έργου του

Επιμέλεια-παρουσίαση: Χρήστος Γκόλιαρης

Α! ΠΟΙΗΣΗ

NEOΛΑΙΑ (Юноша)*

 

Δεν ξέρω γιατί γεννήθηκα σ’ αυτόν τον κόσμο,

δε ρωτώ γιατί θα πεθάνω.

Ήρθα εδώ γοητευμένος από την όμορφη μέρα

και το πολύχρωμο της αυγής του Μάη.

 

Χαιρέτησα την άνοιξη, χαιρέτησα τη νεολαία

κι εκστατικός άνοιξα τα μάτια,

για ν’ ανακαλύψω τη ζωή μου στη λεωφόρο των λουλουδιών

πάνω σ’ ένα άρμα της φεγγαροαχτίδας.

 

Αλλά όχι, η άνοιξη δεν ήχησε ύμνους,

δε μ’ έρανε με άνθη μηλιάς.

Αντίθετα, οδηγώντας με στα βάθη της σε μαύρο σκοτάδι

μου πέρασε χειροπέδες ένας ξένος κακοποιός.

 

Τότε μέσα σε σύννεφα δαιμονικής απληστίας

είδα μια μαύρη σκιά ν’ ανιχνεύει.

Ένας χρυσό-θωρακισμένος γίγαντας στυλώθηκε αιμοβόρος

σε μια θάλασσα από αίμα και δάκρυα.

 

Στο σκοτάδι είδα να βασανίζονται άτομα

κι ένα διεφθαρμένο πλάσμα να κλαίει σαν σε όνειρο.

Σκληρή απειλή, θυμωμένη για τις καρδιές

διαπλέκοντας τους δεσμώτες με τις αλυσίδες.

 

Αντιλήφθηκα τ’ αδέλφια μου στη σκλαβιά

να καταπιέζονται από ένα χρυσό μοσχάρι.

Είδα το ανθρώπινο πνεύμα να διασύρεται αλυσοδεμένο

κάτω από ένα ακάνθινο στεφάνι.

 

Και όρθιoς στο σκοτάδι αυτής της γης,

πεινασμένος, καμένος, απευθύνω μια έκκληση.

Αχ, λάμψεις, πυρκαγιές που καίτε σ’ αυτό το παγωμένο σκοτάδι

 Και σκοτεινές  λέξεις σκληρές σα σίδηρο.

 

Ας κάψουμε τη γη για να μη θριαμβεύσει ο ξένος,

βροντή από χτυπήματα για να την καταστρέψουμε.

Οδοφράγματα να στήσουμε οι σκλάβοι, φωτιά στον κόσμο!

Ο τυφώνας να γίνει τυφώνας των ψυχών! ...

 

Και τότε η αγάπη στα πλήθη θα φωλιάσει

κι οι ακτίνες της θα είναι μια νέα αυγή.

Χωρίς να ρωτήσω θα ξέρω γιατί ήλθα σ’ αυτόν τον κόσμο,

θα ξέρω γιατί θα πρέπει να πεθάνω!

 

 *Το ποίημα αυτό δημοσιεύτηκε στην «Εργατική εφημερίδα» της Σόφιας, στις 2 Σεπτεμβρίου 1922 και περιλαμβάνεται στην ποιητική συλλογή «Για να είναι μια μέρα».

Είναι ένα λυρικό ποίημα, χαρακτηριστικό της μετασυμβολικής του σκέψης. Ο άνθρωπος στην ποίηση του Σμύρνενσκι δεν είναι απλά ένα παθητικό θύμα της ζωής. Συνειδητοποιεί το πεπρωμένο του και πιστεύει ότι είναι δυνατόν να δημιουργήσει ένα νέο δίκαιο κόσμο. Οι δύο πρώτες στροφές παρουσιάζουν τη συνάντηση του νέου ανθρώπου με τη ζωή που είναι όμορφη, ρομαντική, αφελής, γεμάτη ψευδαισθήσεις. Στις επόμενες 5 στροφές παρουσιάζει την τρομερή εξέλιξη της ζωής, με αίμα, καταπίεση, εκμετάλλευση, χρησιμοποιώντας και βιβλικές αναφορές «χρυσό μοσχάρι», «ακάνθινο στεφάνι». Στον ενθουσιασμό της νιότης προτείνει την εξέγερση, την αντίσταση και τη συλλογική πάλη με το κακό, για μια αλλαγή της κοινωνίας. Στις δύο τελευταίες στροφές επιστρέφει στην αισιοδοξία. Ξέρει πλέον γιατί θα πεθάνει: Για την ελευθερία και τη δικαιοσύνη του λαού.

Η μετάφραση είναι του επιμελητή. Πραγματοποιήθηκε μέσω του μεταφραστικού συστήματος της Google και είναι μια πολύ ελεύθερη απόδοση, από τη βουλγαρική γλώσσα σε συσχετισμό με την αγγλική.

Του Βασίλη Φλωρίδη*

(Το άρθρο αυτό δημοσιεύθηκε το 2006 στο “ΒΗΜΑ”. Με τα τρέχοντα γεγονότα όμως, φαντάζει εξαιρετικά επίκαιρο)

Ο Βασιλιάς της Πρωσίας Φρειδερίκος ο Μέγας είχε το παλάτι του «Σαν Σουσί» στο Πότσδαμ. Δίπλα στο παλάτι του υπήρχε ένας ανεμόμυλος που έκανε θόρυβο και δεν άφηνε τον Βασιλιά να κοιμηθεί ήσυχα. Ο Βασιλιάς ζήτησε να αγοράσει τον ανεμόμυλο, όμως ο μυλωνάς αρνήθηκε, επειδή τον θεωρούσε ιερή κληρονομιά. Ο Φρειδερίκος ο Μέγας τον απείλησε ότι θα πάρει τον μύλο με τη βία. Ο μυλωνάς δεν πτοήθηκε καθόλου και απάντησε με τη φράση που έμεινε παροιμιώδης: «Ναι, αλλά υπάρχουν δικαστές στο Βερολίνο». Ο Βασιλιάς δεν θύμωσε καθόλου. Αντίθετα, ικανοποιήθηκε για την εμπιστοσύνη που έτρεφε ο λαός του στη Δικαιοσύνη της χώρας του. Είναι γνωστό ότι ο Αριστοτέλης Ωνάσης απέφευγε πάντα να αντιδικεί στα Δικαστήρια της Αγγλίας. Ακούστηκε αυτό σχετικά πρόσφατα και από τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης. Οπως έλεγε πάντα στους συνεργάτες του: «Μακριά από τους Αγγλους Δικαστές, αυτοί δεν αστειεύονται».

Τι να είναι άραγε αυτό που έκανε τους Δικαστές του Βερολίνου και τους Αγγλους Δικαστές να θεωρούνται τόσο ικανοί και αποτελεσματικοί; Κατά κοινή ομολογία, το επίπεδο της νομικής σκέψης στη χώρα μας ήταν και είναι κατά παράδοση πολύ υψηλό και αυτό το διαπιστώνει κανείς στα ευρωπαϊκά και διεθνή συνέδρια, όπου και γίνεται φανερό ότι οι Ελληνες νομικοί (δικαστικοί λειτουργοί, πανεπιστημιακοί και δικηγόροι) διαθέτουν υψηλού επιπέδου κατάρτιση και μπορούν εύκολα να ανταγωνιστούν τους Ευρωπαίους συναδέλφους τους.

Αλλά το ίδιο ισχύει και σε σχέση με τις δικαστικές αποφάσεις, ποινικές και πολιτικές. Χωρίς αμφιβολία τα βουλεύματα και οι αποφάσεις των δικαστηρίων μας, πολιτικές και ποινικές, σε τίποτε δεν υστερούν έναντι των αποφάσεων των δικαστηρίων των Ευρωπαϊκών Χωρών. Στη συντριπτική τους πλειοψηφία αποτελούν πραγματικά μνημεία νομικής σκέψης και ευθυκρισίας.

Τι είναι λοιπόν αυτό που κάνει τους Δικαστικούς Λειτουργούς των άλλων Ευρωπαϊκών Κρατών να ξεχωρίζουν; Κατά πρώτον είναι ασφαλώς η οργάνωση του ίδιου του Ελληνικού Κράτους σε νομοθετικό επίπεδο. Η μεγαλύτερη κακοδαιμονία που μαστίζει τη χώρα μας και την εισπράττει πρώτη από όλους η δικαιοσύνη είναι βέβαια η πολυνομία. Η πολυνομία κάνει ευχερέστερη τη νομοθετική αυθαιρεσία και αυτή με τη σειρά της καλλιεργεί τη μεροληψία και τη γραφειοκρατία που αποτελούν βαρύτατο νόσημα του κρατικού οργανισμού. Επιτείνει τη συνηθισμένη νομοθετική ασάφεια και μεταβάλλει τη γραφειοκρατία σε μάστιγα για τον πολίτη, τον οποίο θεωρεί εξ ορισμού ένοχο. Οπως έλεγε χαρακτηριστικά ο Τάκιτος Γάιος: «Οσο πιο διεφθαρμένη είναι μια πολιτεία, τόσο περισσότερους νόμους θεσπίζει».

Κατά δεύτερον είναι η θεσμική θωράκιση των Ευρωπαίων δικαστών τόσο σε οργανωτικό όσο και σε λειτουργικό επίπεδο.

Το ότι επιβίωσε και επιβιώνει η Ελληνική Δικαιοσύνη όλα αυτά τα χρόνια οφείλεται αποκλειστικά στον πατριωτισμό των Ελλήνων Δικαστικών Λειτουργών. Διότι πράγματι μόνο πραγματικοί πατριώτες θα μπορούσαν να αντέξουν κάτω από τέτοιες συνθήκες εργασίας. Και αυτό οφείλεται, κατά τη γνώμη μου, κυρίως στο ότι η Ελληνική Δικαιοσύνη, επειδή στη Χώρα μας η θέση του Δικαστή δεν είναι ένα καλοπληρωμένο αξίωμα όπως σε άλλες Χώρες, στελεχώνεται σταθερά όλα αυτά τα χρόνια από άτομα που προέρχονται από χαμηλού εισοδήματος κοινωνικές τάξεις της Ελληνικής Κοινωνίας, άτομα δηλαδή με ανεπτυγμένη κοινωνική ευαισθησία.

Πρόσφατα και με αφορμή μεταπτυχιακές σπουδές μου στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο γνώρισα μια ομάδα τριών - τεσσάρων νέων δικηγόρων, μεταπτυχιακών φοιτητών. Από τη γνωριμία μας διέκρινα σ' αυτούς πολλά προσόντα (ψυχικά και επιστημονικά) και προσπάθησα να τους στρέψω προς τον Δικαστικό Κλάδο ώστε να δώσουν εξετάσεις στη Σχολή Δικαστών. Ολοι αρνήθηκαν κατηγορηματικά. Η μία μού απάντησε ότι είχε ήδη δημιουργήσει οικογένεια και μάλιστα πρόσφατα είχε τεκνοποιήσει και δεν ήθελε με τίποτε να μπει στη διαδικασία των μεταθέσεων και να βρίσκεται μακριά από την οικογένειά της. Ο δεύτερος μου είπε ότι προτιμάει μία πιο ήσυχη επαγγελματική ζωή χωρίς ευθύνες και σκοτούρες και για αυτό προετοιμάζεται να δώσει εξετάσεις στην Εθνική Σχολή Δημόσιας Διοίκησης. Οι άλλοι δύο απάντησαν ότι προετοιμάζονται να δώσουν εξετάσεις ώστε να γίνουν υπάλληλοι στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα. Οπως χαρακτηριστικά μού ανέφεραν, από έρευνα που έκαναν διαπίστωσαν ότι ο πρώτος μισθός ενός Κοινοτικού υπαλλήλου Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης είναι κατά 1.500 ευρώ περίπου μεγαλύτερος από τον μισθό που λαμβάνει σήμερα ο Ελληνας Εισαγγελέας του Αρείου Πάγου.

Σε λειτουργικό επίπεδο τα παράπονα των Ελλήνων Δικαστικών Λειτουργών είναι κατά την άποψή μου, κατά βάση δύο:

1ον: Δεν επιθεωρούνται με αντικειμενικά και ουσιαστικά κριτήρια. Η Επιθεώρηση των δικαστηρίων κατάντησε με τον χρόνο και σε μεγάλο βαθμό προϊόν δημοσίων σχέσεων. Υπηρετούν στα δικαστήριά μας σήμερα δικαστικοί Λειτουργοί με εξαιρετικά ουσιαστικά και τυπικά προσόντα και περνούν απαρατήρητοι από όλους τους Επιθεωρητές του Αρείου Πάγου.

2ον: Απογοητεύονται διότι δεν λειτουργεί η αυτόματη αυτοκάθαρση των δικαστηρίων γι' αυτούς τους ολίγους που ξεστρατίζουν στην πορεία είτε στον τομέα του ήθους τους είτε στον τομέα της υπηρεσιακής τους απόδοσης. Και αυτό για το Δικαστικό Σώμα είναι πρόκληση αλλά και απογοήτευση. Οι Δικαστές βιώνουν την αδικία μέσα στον ίδιο τους τον Κλάδο.

Μετά από 17 χρόνια υπηρεσίας στον Εισαγγελικό Κλάδο κατέληξα ότι οι απαιτήσεις μου για τα προτερήματα ενός καλού δικαστικού λειτουργού δεν είναι πολλές. Αντίθετα, είναι λίγες και περιορίζονται: Σε έναν ισορροπημένο άνθρωπο με όρεξη για προσπάθεια και αγώνα, με χαρακτήρα που αποτελεί μίγμα ιδεαλισμού και ρεαλισμού και που διαθέτει την κοινή λογική. Τρέμω στην ιδέα ότι μπορεί μια μέρα να κριθώ από έναν πάναγνο, από έναν αλάθητο δικαστή. Προτιμώ τον δικαστικό λειτουργό με τις συνήθεις ανθρώπινες αδυναμίες.

Και είναι πράγματι εντυπωσιακή η πρόβλεψη που υπάρχει στο Σύνταγμα της Μασσαχουσέτης των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής που αναφέρει ότι «Αποτελεί δικαίωμα κάθε πολίτη να δικάζεται με τρόπο τόσο απροκατάληπτο και αμερόληπτο, όσο η μέση ανθρώπινη κρίση».

 *Αντεισαγγελέας Εφετών

Του Παναγιώτη Φλωρίδη

Το 2000 ο Χρ. Σπίγκος, περιχαρής μου ανακοίνωσε ότι ο ΟΠΟΝΓΑ έκλεισε παράσταση στο Θέατρο Λόφου με την οπερέτα “Οι Απάχηδες των Αθηνών”. Ηταν η πρώτη φορά που η Εθνική Λυρική Σκηνή θα έδινε παράσταση εκτός Αθηνών!

Ως δημότης, μετείχα στο ΔΣ του Οργανισμού Πολιτισμού του δήμου Κιλκίς. Ως φίλος όμως τον κοίταξα περίπου με οίκτο. Σίγουρα με πανικό:

-Χρήστο, θέλεις να’μαστε στο Λόφο καμμιά δεκαριά άτομα μόνο;

Απτόητος ο Σπίγκος, τελικά δικαιώθηκε. Στο τεράστιο (και άρτιο) θέατρο, ανέβηκαν πάνω από χίλιοι Κιλκισιώτες. Απόλαυσαν την παράσταση, ήξεραν τί έβλεπαν και την καταχειροκρότησαν στο τέλος. Ηταν μια έκπληξη, απ’ αυτές που καταργούν τη μιζέρια, την ηττοπάθεια, τον “χαμηλό” πήχη. Μια έκπληξη που δείχνει ότι για όλα τα είδη της Τέχνης υπάρχει κοινό. Πάντα και παντού. Ακόμη και το πλέον “δύσκολο” καλλιτεχνικό αντικείμενο έχει τους θιασώτες του. Εχει το κοινό του. Ενα κοινό που δεν φωνασκεί, δεν διεκδικεί αυτό που δικαιούται. Είτε από σεμνότητα, είτε επειδή είναι ανοργάνωτο. Είναι ένα κοινό που θα μπορούσε να το χαρακτηρίσει ο, αδόκιμος για καλλιτεχνικά πράγματα, όρος “μειονότητα”. Μια λειτουργική ανθρώπινη ολότητα όμως απ’ αυτό ακριβώς βαθμολογείται: Απ’ την αντιμετώπιση των μειονοτήτων. Ακόμη και στον πολιτισμό και όχι μόνο στο χρώμα, το θρήσκευμα, την κοσμοθεωρία.

Οι παραπάνω σκέψεις προκλήθηκαν και προλογίζουν μια τοποθέτηση πάνω σ’ ένα ζήτημα που τα πολλά προηγούμενα χρόνια ήταν μόνιμο θέμα τριβής, αντιπαράθεσης, απαξίωσης, υπονοουμένων, απόρριψης. Με λίγους φανατικούς υποστηρικτές, πολλούς αδιάφορους και λίγους πολέμιους, φανατικούς επίσης. Οπως και να’χει όμως, το Φεστιβάλ Κουκλοθεάτρου-Παντομίμας που ξεκίνησε το 1999 ήταν όπως η επιλογή για την Εθνική Λυρική Σκηνή και της Οπερέτας στο Κιλκίς! Μια μειονότητα της εποχής εκείνης ξεκίνησε κάτι παράξενο, παράταιρο για το Κιλκίς. Αν δεν είχε την στήριξη τής για χρόνια μετά Δημοτικής Αρχής του Τ. Τερζίδη, σίγουρα θα είχε καμφθεί από την αδιαφορία και της αντιδράσεις. Εζησε όμως. Και για 17 ολόκληρα χρόνια έβαλε το Κιλκίς στον Πανελλήνιο έως και Διεθνή Πολιτισμικό χάρτη. Για να έλθει η ώρα μετά από 17 χρόνια, το θαύμα να σβήσει τα φώτα του στο Κιλκίς. Και να τα ανάψει στην Θεσσαλονίκη και μάλιστα στο αστραφτερό Μέγαρο Μουσικής.

Η “μειονότητα” του Κιλκίς δεν είχε πια την ομπρέλα της Δημοτικής Αρχής. Το Φεστιβάλ θεωρήθηκε και πάλι ελιτίστικο, για λίγους, αταίριαστο στο Κιλκίς. Και επικράτησε το εξ αρχής προβαλλόμενο υπερβολικό κόστος. “Τέτοιες εποχές που ο κόσμος δεν έχει να φάει...” κλπ, κλπ.

Η “μειονότητα” ηττήθηκε κατά κράτος. Οπως θα ηττηθεί και ο καθείς που θα εκθειάσει την Οπερα, τον Χορό, την Σόουλ, τον Θοδ. Αγγελόπουλο. Ο,τι ξεπερνά το μπόι μας, πρέπει να κλαδεύεται για να χαμηλώσει.

ΥΓ: Εννοείται πως όποιος ακούει Οπερα, δεν είναι εκ προοιμίου ανώτερος από κάποιον που λατρεύει τον Καζαντζίδη, τον Αγγελόπουλο (τον Μανόλη), τον Βέρτη, τον Γονίδη. Αρκεί να το κάνει ανυπόκριτα και για όλα υπάρχει η κατάλληλη ώρα.

ΥΓ(1): Και εννοείται πως δεν θα απορρίψουμε τον Φον Κάραγιαν επειδή ήταν συμπαθών του Ναζιστικού Κόμματος της Γερμανίας... Μακάρι να μην ήταν!

ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΒΡΕΤΑΝΩΝ ΚΑΙ ΟΙ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΧΙΤΛΕΡ

ΤΟΥ ΒΛΑΣΗ ΑΓΤΖΙΔΗ*

«Alors, c’ est la guerre» (πόλεμος, λοιπόν), υπήρξε η απάντηση στο τελεσίγραφο του Μουσολίνι που επέδωσε ο πρεσβευτής της Ιταλίας, Emanuele Grazzi, στον Έλληνα δικτάτορα Ιωάννη Μεταξά στις 28 Οκτωβρίου 1940. Με το τελεσίγραφο αυτό η φασιστική κυβέρνηση του Μπενίτο Μουσολίνι ζητούσε να της επιτραπεί να καταλάβει στρατιωτικά αδιευκρίνιστο αριθμό ελληνικών περιοχών ως «εγγύηση ουδετερότητας της Ελλάδας».

Ο Ιωάννης Μεταξάς ενώ ιδεολογικά βρισκόταν στην ίδια όχθη με τον Χίτλερ και τον Μουσολίνι, γεωπολιτικά ανήκε στο φιλοβρετανικό στρατόπεδο. Πώς όμως φτάσαμε στο σημείο να επιτίθεται ένα φασιστικό κράτος σε ένα άλλο παρόμοιας ιδεολογίας; Γιατί η Ελλάδα είχε μετατραπεί από το 1936 σε κράτος φασιστικό. Οπως έγραφε ο Μεταξάς στο Προσωπικό του Ημερολόγιο, «η Ελλάς έγινε από της 4ης Αυγούστου κράτος αντικομμουνιστικό. Κράτος αντικοινοβουλευτικό. Κράτος ολοκληρωτικό».

Η απάντηση στο ερώτημα «γιατί ο Μεταξάς δεν βρέθηκε στο ίδιο στρατόπεδο με τους ομοϊδεάτες του Γερμανούς ναζί και Ιταλούς φασίστες» μπορεί να δοθεί με την κατανόηση των εσωτερικών συνθηκών που οδήγησαν στη δικτατορία και το πλέγμα της εξάρτησης από τις μεγάλες δυνάμεις.

 

Η παλινόρθωση της μοναρχίας

Η εσωτερική κατάσταση της Ελλάδας έως και το 1936 χαρακτηριζόταν κυρίως από τη θανάσιμη σύγκρουση των φιλομοναρχικών δυνάμεων με τους βενιζελικούς και σε μικρότερο βαθμό από την εμφάνιση ενός μαχητικού εργατικού κινήματος που είχε ως καθοδήγηση το φιλοσοβιετικό Κομμουνιστικό Κόμμα.

Η ρήξη στην οποία θα έρθει ο Ελ. Βενιζέλος με τους πρόσφυγες του ’22, δηλαδή με την κύρια εκλογική του βάση, θα λειτουργήσει ως καταλύτης των εξελίξεων. Εκχωρώντας με τη Συνθήκη της Αγκυρας (Οκτώβρης του 1930) τα δικαιώματα επί των εγκαταλειφθεισών ιδιοκτησιών των προσφύγων στο εθνικιστικό τουρκικό κράτος, θα εγκαταλειφθεί από μια κρίσιμη μάζα ψηφοφόρων του, με αποτέλεσμα να χαθεί η δεκαετής πολιτική κυριαρχία των φιλελευθέρων. Μετά τις εκλογές του 1932 οι φιλομοναρχικοί θα επανέλθουν με αξιώσεις στην πολιτική ζωή και με τις εκλογές του 1933 το Λαϊκό Κόμμα με τον Τσαλδάρη θα σχηματίσει κυβέρνηση. Το Κόμμα των Ελευθεροφρόνων του Ιωάννη Μεταξά θα λάβει μόλις το 1,6% των ψήφων. Οι φιλομοναρχικοί, που επιστρέφουν έπειτα από μακρά απουσία από την πολιτική διακυβέρνηση, είναι εμποτισμένοι με ακραίο φανατισμό.

Το αποτυχημένο στρατιωτικό κίνημα των βενιζελικών του Μαρτίου του 1935 θα επιτρέψει την πλήρη πολιτική και στρατιωτική κυριαρχία των φιλομοναρχικών. Η εκκαθάριση του στρατού και του κρατικού μηχανισμού από τους φιλελεύθερους θα ανοίξει το δρόμο στις πλέον αντιδραστικές δυνάμεις του τόπου. Η παλινόρθωση της μοναρχίας στις 3 Νοεμβρίου του 1935 υπήρξε αποτέλεσμα των μεθοδεύσεων του βρετανικού παράγοντα και των βίαιων και παράνομων πράξεων του Κονδύλη. Στο πρόσωπο του μονάρχη Γεωργίου Β’ η ελληνική κοινωνία θα αποκτήσει έναν πιστό εντολοδόχο της βρετανικής πολιτικής και έναν εγγυητή των βρετανικών συμφερόντων.

 

Οι Βρετανοί στηρίζουν το φασισμό

Η αποκατάσταση του φιλομοναρχικού μηχανισμού στο κράτος και το στρατό έδινε στον Γεώργιο Β’ τη δυνατότητα πλήρους πολιτικο-στρατιωτικού ελέγχου. Οι εκλογές του 1936, στις οποίες επικράτησαν και πάλι οι μοναρχικοί, και η αδυναμία συνεννόησης μεταξύ των πολιτικών δυνάμεων για να βρεθεί μια λειτουργική λύση στη διακυβέρνηση έδωσε την ευκαιρία στον Γεώργιο Β’ να επιβάλει ένα ελεγχόμενο απολύτως απ’ αυτόν αυταρχικό καθεστώς μέσω του Ιωάννη Μεταξά, αρχηγού του ασήμαντου Κόμματος των Ελευθεροφρόνων.

Μέσω του Γεωργίου η εξάρτηση από τη Μεγάλη Βρετανία ήταν αδιαμφισβήτητη. Η βρετανική ηγεσία ελάχιστη σημασία έδινε στον ιδεολογικό προσανατολισμό των εξαρτημένων απ’ αυτή χωρών. Σε έγγραφα του Foreign Office που δημοσίευσε ο Γ. Κολιόπουλος φαίνεται σαφώς από μια δήλωση του υπουργού Εξωτερικών, σερ Antony Eden, ότι καθόλου δεν ενδιέφερε τη Βρετανία η ιδεολογία των καθεστώτων που ανήκαν στη σφαίρα επιρροής της.

Ακριβώς αυτό το πλαίσιο ερμηνεύει το γεγονός ότι ενώ ο Ιωάννης Μεταξάς ιδεολογικά βρισκόταν στην ίδια όχθη με τον Χίτλερ και τον Μουσολίνι, γεωπολιτικά ανήκε στο φιλοβρετανικό στρατόπεδο. Κατά συνέπεια η αντιπαλότητα του φασιστικού Άξονα με την Ελλάδα ήταν δεδομένη, ανεξαρτήτως της ιδεολογικής συνάφειας και των προσωπικών σχέσεων που είχαν αναπτυχθεί μεταξύ του Μεταξά και του Χίτλερ.

 

Οι απαιτήσεις των ναζί

Ιδιαιτέρως αποκαλυπτική του παρασκηνίου που είχε προηγηθεί και του αναγκαστικού μονοδρόμου της ελληνικής απάντησης στην επιθετική ενέργεια των Ιταλών είναι η ανακοίνωση του Ιωάννη Μεταξά «προς τους ιδιοκτήτας και αρχισυντάκτας του Αθηναϊκού Τύπου εις το Γενικόν Στρατηγείον» στις 30 Οκτωβρίου 1940, όπου παρουσίασε την πραγματική κατάσταση και τις συνομιλίες που είχαν προηγηθεί με τον Αξονα. Μεταξύ των πολλών που ανέφερε είναι τα εξής:

«Μη νομίσητε ότι η απόφασις του ΟΧΙ πάρθηκε έτσι, σε μια στιγμή. Μη φαντασθήτε ότι εμπήκαμε στον πόλεμο αιφνιδιαστικά. Ή ότι δεν έγινε παν ό,τι επετρέπετο και μπορούσε να γίνει διά να τον αποφύγωμε… Θα σας αποκαλύψω τώρα, ότι τότε διέταξα να βολιδοσκοπηθή καταλλήλως το Βερολίνον… Εις σχετικάς βολιδοσκοπήσεις προς την κατεύθυνσιν του Αξονος μού εδόθη να εννοήσω σαφώς ότι μόνη λύσις θα μπορούσε να είναι μία εκουσία προσχώρησις της Ελλάδος εις την «Νέαν Τάξιν»...

»Συγχρόνως όμως μου εδόθη να εννοήσω ότι η ένταξις εις την Νέαν Τάξιν προϋποθέτει προκαταρκτικήν άρσιν όλων των παλαιών διαφορών με τους γείτονάς μας… Με καταφανή προσπάθειαν αποφυγής σαφούς καθορισμού, μου εδόθη να καταλάβω ότι η προς τους Ελληνας στοργή του Χίτλερ ήτο αι εγγυήσεις ότι αι θυσίαι αυταί θα περιωρίζοντο «εις το ελάχιστον δυνατόν». Οταν επέμεινα να κατατοπισθώ, πόσον επί τέλους θα μπορούσε να είναι αυτό το ελάχιστον τελικώς, μας εδόθη να καταλάβωμεν ότι τούτο συνίστατο εις μερικάς ικανοποιήσεις προς την Ιταλίαν, δυτικώς μέχρι Πρεβέζης, ίσως και προς τη Βουλγαρίαν, ανατολικώς μέχρι Δεδεαγάτς.

»Δηλαδή θα έπρεπε: διά να αποφύγωμεν τov πόλεμον, να γίνωμεν εθελονταί δούλοι και να πληρώσωμεν αυτήν την τιμήν… με το άπλωμα του δεξιού χεριού της Ελλάδος προς ακρωτηριασμόν από την Ιταλίαν και του αριστερού προς ακρωτηριασμόν από την Βουλγαρίαν. Φυσικά δεν ήτο δύσκολον να προβλέψη κανείς ότι εις μίαν τοιαύτην περίπτωσιν οι Αγγλοι θα έκοβαν και αυτοί τα πόδια της Ελλάδος. Και με το δίκαιόν των…».

 

* Διδάκτωρ Σύγχρονης Ιστορίας, μαθηματικός,https://kars1918.wordpress.com/

Σελίδα 54 από 86
We use cookies to improve our website. Cookies used for the essential operation of this site have already been set. For more information visit our Cookie policy. I accept cookies from this site. Agree