Του Παύλου-Σωκράτη Παυλίδη*

12 Ιανουαρίου 1945. Ημέρα αξέχαστη.

Από ημέρες διέρρευσε η πληροφορία μέσα εις τους κρατούμενους ότι θα μας εκτελέσουν όλους εις τα βουνά των Κρουσίων. Αλλοι πάλι έλεγαν θα μας αναλάβει ο Ο.Η.Ε. Από τα βαθιά μεσάνυχτα είχαν πιάσει Ελασίτες τα καίρια σημεία της Καπναποθήκης του Βογιατζή στο Κιλκίς, με πολυβόλα στο προαύλιο. Τα πολυβόλα φαίνονταν από τα παράθυρα. Οι κρατούμενοι έδειχναν την ανησυχία που μεταδίδονταν στον εσωτερικό χώρο από στόμα με στόμα. Πήρε να μας πνίγει η απελπισία. Ακούγονταν αποφάσεις μέσα από τους κρατούμενους. Αποφάσεις γενναίες.

Αργά και σταθερά, με χιόνι, πήρε να ξημερώνει. Χιόνιζε πάνω στο παχύ και παγωμένο χιόνι. Εξω ο βοριάς μούγκριζε. Οι στιγμές ήταν κρίσιμες. Μόνο εκείνος που πονά καταλαβαίνει. Οσο περνούσε η ώρα έφθασαν πρόσωπα υπεύθυνα, βήματα Χιτλερικά, νευρικά, πρόσωπα σκυθρωπά, συνεφιασμένα. Διασταυρώνονται μέσα στο προαύλιο της Καπναποθήκης προς τα μαγειρεία που είχαν. Φθάνουν ειδήσεις στην κύρια είσοδο της φυλακής και διοχετεύονται μέσα στους κρατούμενους. Ενας στρατοπεδάρχης ήταν όλον τον καιρό εκεί καπετάνιος... Ο ΠΟΖΟΣ (έτσι τον έλεγαν), με ένα βούρδουλα που είχαν οι ζωέμποροι (άντερο ζώου) και προχωρεί στο επάνω διαμέρισμα που είχε ανθρώπινες ψυχές, μέχρι τη σκάλα γεμάτο. Το αυτό συνέβη και στο μεσαίο διαμέρισμα που ήμουν κι εγώ, στην κύρια είσοδο της πόρτας που τα έβλεπα με τους συγχωριανούς μου. Ηταν το πνεύμα της οργής. Ακούμε να λέει με φωνή υψωμένη: Ολοι να πάτε πίσω και να δεθείτε ανά τετράδα. Κάτω από το δικό μας πάτωμα είχε το υπόγειο γεμάτο ανθρώπινες ψυχές, που ήταν τελείως θεοσκότεινο. Δεν υπήρχε ηλεκτρικό ρεύμα. Το επάνω, το τρίτο πάτωμα, όταν συγκεντρώθηκαν πίσω σε ένα μέρος δεν άντεξε το ξύλινο δοκάρι... σπάει, ακούσθηκε το ξερό σπάσιμο... φωνές φρίκης και βογγητά και ορμούν προς την πόρτα της εξόδου. Αμέσως έφθασε ένα μυδράλιο την είσοδο για να παρεμποδίσει τυχόν απόδραση και να χύνονται οι κρατούμενοι μέσα και έξω από το προαύλιο. Δεν έγινε αυτό. Μας έδεσαν με σχοινιά που δένανε οι παραγωγοί τα δέματα καπνού. Η ώρα περνά. Χιονίζει δαιμονισμένα, με αέρα και στροβιλίζει το χιόνι. Θεέ μου, βγαίνουμε από το χειρότερο και πάμε σε χειρότερο, σε άγνωστο μέρος.

Η πόλις Κιλκίς και ο κόσμος της, κλείσθηκε για μέρες ολάκερες στα σπίτια τους από την μεγάλη παγωνιά. Ο βοριάς λυσσομανούσε στα κλαδιά των δέντρων και στοίβαζε το χιόνι στους φράχτες τους πλεκτούς και στους τοίχους. Τα νερά στη βρύση πάγωσαν.

 Από νωρίς προμηθευτήκαμε, όλοι μας σχεδόν, ξυραφάκια, με αυτά που ξυρίζαμε το χλωμό πρόσωπο και το λεπτό τρίχωμα. Δέθηκα με το συγχωριανό μου Αλέκο Αλεξίου. Δεν είχαμε ρούχα κατάλληλα να θερμάνουμε το αδύνατο κορμί μας. Δεμένοι ανά τετράδες, βγαίνουμε έξω και προχωράμε. Πήραμε μια κατεύθυνση βόρεια του Κιλκίς. Αγνωστη κατεύθυνση για μένα. Δεξιά και αριστερά είχαμε οπλίτες του Ε.Λ.Α.Σ που μας φρουρούν. Πολλοί κρατούμενοι ήταν χωρίς παπούτσια. Οσοι είχαν, ήταν τρύπια και τα έσερναν πάνω στο χιόνι που έτριζε. Μέσα σε αυτή την θύελλα ήταν και μάνες ηλικιωμένες, από τα χωριά Ανατολή, Θεοδώριο και Παραπόταμος που γνωρίζω, Τσαλαίοι και Τσακούμηδες. Και σαν μην έφτανε αυτό, είχε ξεσπάσει βαρύς χειμώνας. Εζησα τον πιο κρύο χειμώνα της ζωής μου. Και πήραμε το δρόμο προς το... χαμό. Οσο η ημέρα προχωρούσε, τόσο η αγωνία μας μεγάλωνε. Δραματικές, αξέχαστες ώρες. Τα ρούχα σκούρα, μαύριζε η φάλαγγα στο λευκό χιόνι, μια ουρά που έσβηνε σε εμάς. Είχαν και οι κουμουνιστές πρόβλημα με το κρύο, αλλά ήταν ντυμένοι καλύτερα. Αργά, φτάσαμε στο χωριό Κεντρικό Κιλκίς, όπου μας σκόρπισαν σε διάφορα χωριά, Πετράδες, Αντιγόνια, Μαυροπλαγιά κ.ά. Μας έβαλαν σε αχυρώνες, στάβλους, σχολεία, εκκλησίες.

Την πρώτη μέρα της διαδρομής τα θύματα δεν ξεπερνούσαν τους 18 με 20 νεκρούς. Τα μάτια μας έβλεπαν πολλά. Τί μίσος ήταν Θεέ μου! Εφεραν έναν γέροντα παγωμένο με σαγιάκι ντυμένο, που άφριζε από το στόμα. Τον πέταξαν μέσα κατά γης, που πάλευε με τον παγωμένο θάνατο. Αργά το βράδυ κόπασε η χιονοθύελλα, σταμάτησε να πέφτει χιόνι από τον χαμηλωμένο ουρανό.

Την επόμενη, 13 Ιανουαρίου 1945, διετάχθη η συνέχεια της πορείας με βροχή. Σκαρφαλώσαμε το δημόσιο δρόμο που ενώνεται με τα χωριά Μαυροπλαγιά, Θεοδώριο, Ανατολή, Ροδόπολη. Η ελπίδα και η προσευχή δεν έλειπε από τα χείλη μας. Οποιος ξέρει την αλήθεια και την κρύβει, είναι εγκληματίας. Με θάρρος μπροστά στην αλήθεια. Σταμάτησε η χιονοθύελλα, έπαψε να μουγκρίζει ο βοριάς στα γυμνά στήθη μας. Βρέχει, όλο βρέχει και λιώνουν τα χιόνια και στις χαράδρες του βουνού έτρεχε με ορμή θολό νερό. Βρεγμένοι από την κορφή ως τα νύχια. Το άλογο που πιάνεται κάνει το αλώνι. Βάζαμε το κεφάλι κάτω και τραβάγαμε το δρόμο του Γολγοθά. Υστερα μας ήρθε το μεγάλο κακό Σκότωσαν ένα συγχωριανό μας, τον Συλιανό Ορφανίδη. Φθάνοντας επάνω στην κορφή ΠΕΑΖΛΙ, που σήμερα λέγεται Πανόραμα. Εκεί, κοντά στο μεγάλο πλατάνι, ο δρόμος αυτός βάφηκε με ανθρώπινο αίμα.

Την δεύτερη μέρα της πορείας μας, οι νεκροί έφθαναν τους 125 περίπου. Κρατούσαν χέρια-πόδια και άκουγες ένα Ε...ε, ε... όπ! και τον πετούσαν κάτω, δεξιά του δρόμου μέσα στο χιόνι. “Αϊλίντο είδαν τω μάτε μουν, και νο έξαντ’ οτία, εκείνα τα ημέρας σαν χιονισμένα, παγωμένα βουνά  ΤΙΠΕΑΖΛΙ-Μαυροπλαγιάς τα υψώματα, άμον αρνία έσπαζαν κι εσύρναν σα χαντάκια αήκα παλλήκαρε. Εκεί, ολόγερα του βουνού πουλία κεληδούνε με θλιβερόν λαλίαν. Εκεί Ελληνες έσφαξαν Ελληνες αήκα παλληκάρε”.

Ο δρόμος ήταν μακρύς. Δεν κατεβάσαμε μια μπουκιά ψωμί, νερό τις δυό μέρες. Τι κολασμένα χρόνια ήτανε. Φθάνοντας στο Θεοδώριο δεν μας αφήσανε να περάσουμε πάνω από την γέφυρα. Μας υποχρέωσαν να περάσουμε όλοι από το θολό, κρύο νερό. Ηταν το βάπτισμα του πυρός. Τί θέλουν να μας κάνουν και μας τραβολογούν; Κέρδισαν, ο λαός είναι μαζί τους.

Μετά από μια Οδύσσεια, ψυχικά κουρασμένοι, εξαντλημένοι, βρεγμένοι, παγωμένοι, πεινασμένοι, φθάσαμε στην Ροδόπολη.

*Απόσπασμα από το βιβλίο του “Και διηγώντας τα να κλαις”

Του Παναγιώτη Φλωρίδη

Η είδηση στο οικονομικό φύλλο είναι εντυπωσιακή: Κάθε εβδομάδα ιδρύεται μία γερμανική επιχείρηση στη Σερβία και άλλη μία στη Ρουμανία. Χαρμόσυνη είδηση για τους υποδοχείς των επιχειρήσεων, αλλά και πηγή προβληματισμού για κάποιους άλλους που προσδοκούν ανάσταση από τις ξένες επενδύσεις. Εμάς δηλαδή.

Η αυτόματη εξήγηση είναι η υψηλή φορολογία στην Ελλάδα και η πολιτική αβεβαιότητα με την απρόβλεπτη και αυτοσχεδιάζουσα διαρκώς κυβέρνηση. Απόλυτα ισχύουσες προϋποθέσεις. Στη δεκαετία του ’70 στο Κιλκίς λειτούργησε η επιχείρηση “ΡΗΚΕΡ ΕΛΛΑΣ”. Ο Γερμανός επενδυτής δεν επέλεξε το Κιλκίς για το ωραίο του κλίμα. Το επέλεξε για τη χαμηλή φορολόγηση, το οικονομικό εργατικό δυναμικό και για την εσωτερική σταθερότητα. Η γραφειοκρατία δεν στάθηκε εμπόδιο.

Πέρα όμως από την ανυπόφορη φορολογία και την πολιτική αστάθεια, υπάρχουν κι άλλες παράμετροι, που ηθελημένα δεν βγαίνουν στο προσκήνιο γιατί “καίνε”. Τις ανέδειξαν στην “πρώτη” του υπό ίδρυση κόμματος την περασμένη Κυριακή στη Θεσσαλονίκη, δύο άνθρωποι του χώρου ης πραγματικής Οικονομίας. Ο ημέτερος Παν. Γιαννούλης (ANATOMIC HELP-Ν. Σάντα) με απλά λόγια και “αιματηρά” παραδείγματα, ανέδειξε το ένα: τη μεγάλη ληστεία που ζει και βασιλεύει στον πολυδάπανο χώρο της Δημόσιας Υγείας. Στο χώρο που βασιλεύει η μίζα. Από την σύριγγα μέχρι τον Τομογράφο, όλοι είναι με τα χέρια απλωμένα και βουτηγμένα στο μέλι. Ενα ορθοπεδικό εξάρτημα που παράγεται στη Ν. Σάντα και πωλείται προς 45 ευρώ, απορρίπτεται. Για να αγορασθεί το άλλο της ίδιας ή και κατώτερης ποιότητας με 600 ευρώ. Ανευ περαιτέρω σχολίων.

Τη δεύτερη παράμετρο την έθεσε ο επιχειρηματίας Ν. Ευθυμιάδης, πρώην πρόεδρος των βιομηχάνων: Αναφέρθηκε στην μεγάλη απουσία της εκπαίδευσης και της Νέας Τεχνολογίας στον κόσμο του επιχειρείν. Την ώρα που η πάμπτωχη Εσθονία πρωτοστατεί στην Ευρώπη στο χώρο της γνώσης των Νέων Τεχνολογιών, στην Ελλάδα δεν υπάρχει καμμία απολύτως “επαφή” της Εκπαίδευσης με την Παραγωγή. Ο έμπειρος επιχειρηματίας υποστήριξε με θέρμη το επιχείρημα ότι η Ελλάδα με το μικρό μέγεθος της Οικονομίας της, θα μπορούσε συντεταγμένα να εκμεταλλευθεί τα χιλιάδες νέα παιδιά της, τις λαμπρές σπουδές και να δημιουργήσει μια Ευρωπαϊκή “Σίλικον Βάλεϊ”, στα πρότυπα της Αμερικανικής.

Πράγματα εξωπραγματικά, θα πει κανείς. Κάποια στιγμή όμως θα πρέπει να κυνηγηθεί και η ουτοπία, το όνειρο. Για να δικαιωθεί στην πράξη και ο μύθος για το “διαμόνιο του Ελληνα” και όχι μόνο να παραμένει μια αυτάρεσκη εμμονή, που πλέον μόνο ειρωνεία προκαλεί.

Για να μας εμπιστευθούν οι ξένοι επενδυτές, πρέπει πρώτα να δουν “φως” από τους ίδους εμάς. Αλλοιώς πόσο θα αντέξουν ο Π. Γιαννούλης και ο Ν. Ευθυμιάδης τη φορολογία και τη ρεμούλα ώστε να μην πάρουν κι αυτοί “των ομματιών τους” και μεταφέρουν τις επιχειρήσεις τους στη Σερβία και τη Ρουμανία;

Του Κων. Πουντζουκίδη*

Οι σημαντικότεροι κίνδυνοι είναι η υποθερμία και οι τραυματισμοί από το κρύο, όπως δερματοπάθειες και κρυοπαγήματα που εκδηλώνονται εξαιτίας της δράσης του ψύχους με το πάγωμα των ιστών.

Οι συνθήκες που ευνοούν αυτό είναι η χαμηλή θερμοκρασία σε συνδυασμό με ισχυρούς ανέμους. Υπάρχει κίνδυνος κρυοπαγήματος αλλά μόνο για το εκτεθειμένο στο κρύο δέρμα. Η καλύτερη προφύλαξη σ’ αυτή την περίπτωση είναι να καλύπτετε τις γυμνές επιφάνειες του σώματος με ειδικές κρέμες .

Στο ψύχος ο χρόνος άσκησης πρέπει να μειωθεί. Η υποθερμία μπορεί να εμφανιστεί και όταν προπονείστε με μέτριο ρυθμό, αλλά οι περιβαλλοντικές συνθήκες είναι υγρασία και κρύο. Όταν τα ρούχα βραχούν, χάνουν τις μονωτικές ιδιότητές τους και το νερό είναι άριστος αγωγός της θερμότητας που ευνοεί την απώλειά της.

Το σημαντικότερο που μπορεί να κάνει ο αθλητής για να αποφύγει την υποθερμία είναι να φοράει αδιάβροχα ρούχα και αν επικρατεί υγρασία, να είναι ντυμένος σε στρώματα που επιτρέπουν την εξάτμιση του ιδρώτα καθώς και να περιορίσει τον χρόνο έκθεσης στο κρύο περιβάλλον.

Είναι ζωτικής σημασίας για έναν αθλητή αντοχής να διατηρήσει τα επίπεδα γλυκόζης του. Η γλυκόζη μπορεί να πέσει σε χαμηλά επίπεδα κατά την άσκηση μεγάλης διάρκειας, έτσι η λήψη υδατανθράκων είναι σημαντική. Με τις ανάλογες προφυλάξεις μπορείτε να ασκηθείτε στην ύπαιθρο με ασφάλεια σε χαμηλές θερμοκρασίες .

*Καθηγητής Φυσικής Αγωγής ΤΕΦΑΑ/ΑΠΘ

Του Γεώργιου Γεωργαντά*

Η μισή αλήθεια πολλές φορές είναι χειρότερη από το μεγαλύτερο ψέμα. Χρειάζεται τόλμη προσωπική και πολιτική σε κάποιον για να μπορέσει να είναι αντικειμενικός και δίκαιος όταν περιγράφει μία κατάσταση. Όταν περιγράφει μία κατάσταση για την οποία όλο το πολιτικό προσωπικό έχει άμεση ή έμμεση ευθύνη.

Ο Παναγιώτης Καρκατσούλης αναφερόμενος στα ζητήματα της Δημόσιας Διοίκησης και στους Υπουργούς Διοικητικής Μεταρρύθμισης παρουσίασε μια κατάσταση με δύο άκρα: Τη μεταρρυθμιστική προσπάθεια του Σάκη Πεπονή με τη δημιουργία του ΑΣΕΠ και τη σημερινή εικόνα της Δημόσιας Διοίκησης η οποία προσωποποιείται στην Υπουργό Όλγα Γεροβασίλη. Μία πρώτη παράμετρος που παραγνωρίζεται είναι πως η κάθε ουσιαστική προσπάθεια μεταρρύθμισης ποτέ δεν προέρχεται μόνο από τον αρμόδιο Υπουργό. Σίγουρα τα πρόσωπα και τα προσωπικά οράματα ή στοιχήματα παίζουν το δικό τους καθοριστικό ρόλο αλλά ποτέ μία τέτοια προσπάθεια, τα αποτελέσματα της οποίας διαχέονται σε όλο το Δημόσιο, θα μπορούσαν να αποφασιστούν και να υλοποιηθούν χωρίς τη συνολική στήριξη από την εκάστοτε Κυβέρνηση και τουλάχιστον την ανοχή από τις μετριοπαθείς δυνάμεις του πολιτικού προσωπικού. Βεβαίως οι τέλειες συνθήκες θα απαιτούσαν και τη σωστή πληροφόρηση και στη συνέχεια τη στήριξη και από τους πολίτες.

Μια δεύτερη παράμετρος είναι πως πολλές φορές η μεταρρύθμιση δεν προέρχεται από μεγάλες και επικοινωνιακά αναγνωρίσιμες θεσμικές παρεμβάσεις, αλλά από εντατική “δουλειά πεδίου” σε ζητήματα άκρως συγκρουσιακά, πολλές φορές μη εμφανή αλλά σε κάθε περίπτωση αναγκαία.

Ο κ. Καρκατσούλης δείχνει μια διάθεση ισοπέδωσης όλων των προσπαθειών που έγιναν για την προσπάθεια εξορθολογιστικής μεταρρύθμισης της Δημόσιας Διοίκησης. Μια τέτοια προσπάθεια και μάλιστα μέσα σε πολύ άσχημες ως και αντίξοες πολιτικές συνθήκες έγινε από την προηγούμενη Κυβέρνηση Νέας Δημοκρατίας-ΠΑΣΟΚ. Μια προσπάθεια με ουσιαστικά και μετρήσιμα αποτελέσματα η οποία πολεμήθηκε σφοδρότατα από το πολιτικό σύστημα και έδωσε την ευκαιρία σε κάποιους λαϊκιστές να χτίσουν πολιτικές καριέρες.

 

Ακολουθεί μια μικρή καταγραφή των παρεμβάσεων αυτών:

Νόμος 4210/2013 και νόμος 4205/2014: Ενίσχυση της ΔΙΑΥΓΕΙΑΣ και διεύρυνση των φορέων και των υποχρεώσεων τους, ειδικά ως προς την υποχρέωση ανάρτησης οικονομικών στοιχείων.

Νόμος 4305/2014 που θεσμοθέτησε τα ανοικτά δεδομένα στο δημόσιο και εφάρμοσε τις αρχές της Ανοιχτής Διακυβέρνησης.

Νόμος 4250/2014: Καταργήσεις και συγχωνεύσεις φορέων. Επανέλεγχος όλων των συμβάσεων ορισμένου χρόνου που μετατράπηκαν σε αορίστου σε συνεργασία με το ΑΣΕΠ.

Νόμος 4305/2014: Έλεγχος γνησιότητας όλων των δικαιολογητικών που χρησιμοποιήθηκαν για την πρόσληψη ή την μετάταξη υπαλλήλων πριν την πρόσληψή τους και όχι 3 μήνες μετά όπως το τροποποίησε ο ΣΥΡΙΖΑ.

Νόμος 4305/2014: Για την αυστηροποίηση του Πειθαρχικού Δικαίου των δημοσίων υπαλλήλων.

Νόμος 4250/2014: Για την αξιολόγηση των δημοσίων υπαλλήλων πρώτη φορά με ουσιαστικό τρόπο μέχρι την θέσπιση του πάγιου συστήματος το οποίο είχε αναρτηθεί στη διαβούλευση τον Ιανουάριο του 2015.

Νόμος 4275/2014: Για το σύστημα επιλογής των προϊσταμένων στο Δημόσιο βάσει ουσιαστικών και όχι μόνο τυπικών προσόντων, το οποίο ήταν το πρώτο που άρχισε να εφαρμόζεται άμεσα. Το Μάιο 2014 δημοσιεύτηκε ο νόμος και τον Οκτώβριο του 2014 προκηρύχθηκαν οι θέσεις των Γενικών Διευθυντών από το ΑΣΕΠ (Προκήρυξη 1ΓΔ/2014). Διαδικασία που διέκοψε ο κος. Κατρούγκαλος για να τον αντικαταστήσει με το νόμο Βερναρδάκη (ν. 4369/2016), ο οποίος ένα χρόνο μετά λειτουργεί ακόμα με τις μεταβατικές διατάξεις.

 Συντονισμένος σχεδιασμός και εφαρμογή από 29 /10/2014 των νέων επικαιροποιημένων και λιτών οργανογραμμάτων στα Υπουργεία για πρώτη φορά από τη δεκαετία του 1970 τα οποία οδήγησαν σε μία μείωση των Δομών της Κεντρικής Διοίκησης κατά 40% περίπου.

Μέτρηση και μείωση των γραφειοκρατικών βαρών κατά 25% προς τις επιχειρήσεις, με τους νόμους 4250/2014 και 4281/2014 αλλά και μέσω κανονιστικών πράξεων και διοικητικών ενεργειών, σε 13 επιλεγμένους τομείς πολιτικής. Η μείωση αυτή επέφερε έμμεσες εξοικονομήσεις προς τον ιδιωτικό τομέα κοντά στα 3 δις ευρώ.

Καμία προσπάθεια που έγινε για τη Διοικητική Μεταρρύθμιση δεν πολεμήθηκε τόσο πολύ, όσο αυτή της προηγούμενης Κυβέρνησης με Υπουργό τον Κυριάκο Μητσοτάκη και βεβαίως το γεγονός ότι ακόμη και σήμερα δύο χρόνια μετά ο ΣΥΡΙΖΑ προσπαθεί να αποδομήσει το έργο το οποίο έγινε, αποδεικνύει πόσο ουσιαστικό ήταν και πόσο ενόχλησε πρακτικές και σκοπιμότητες ενός κακού παρελθόντος, τις οποίες ήρθαν οι σημερινοί κυβερνώντες να εμπλουτίσουν και να ενισχύσουν.

Η προσπάθεια που κάνει η σημερινή Κυβέρνηση για την πλήρη κατάλυση όλων των θεσμοθετημένων κανόνων για τη λειτουργία της Δημόσιας Διοίκησης απαιτεί συστράτευση όλων των υγειών πολιτικών δυνάμεων. Δυνάμεων που θα υπερασπιστούν την αξιοκρατία, τη διαφάνεια και την κανονικότητα. Καμία τέτοια συστράτευση δεν μπορεί να επιτευχθεί όταν στηρίζεται σε μια πλήρη απαξίωση και ισοπέδωση όλων των προηγούμενων πολιτικών. Η Δημόσια Διοίκηση μπορεί να έχει πολλές παθογένειες. Η πρώτη και σημαντικότερη όμως την οποία πρέπει να αποβάλλουμε όλοι είναι αυτή του λεγόμενου «Πολιτικού κόστους».

 *Ο κ. Γεώργιος Γεωργαντάς είναι Βουλευτής Κιλκίς της ΝΔ, Τομεάρχης Διοικητικής Ανασυγκρότησης

Δημοσιεύτηκε την Τρίτη 10/1/2017 στο site LIBERAL

Σελίδα 54 από 98
We use cookies to improve our website. Cookies used for the essential operation of this site have already been set. For more information visit our Cookie policy. I accept cookies from this site. Agree